بیمتال چیست و چگونه از موتور در برابر اضافه بار محافظت می‌کند؟ (راهنمای انتخاب رنج مناسب)

سوختن موتورهای صنعتی معمولاً به دلیل اتصال کوتاه نیست؛ بلکه در بسیاری از موارد، اضافه بار تدریجی عامل اصلی آسیب است. اینجاست که بیمتال وارد مدار می‌شود.

اگر می‌خواهید بدانید بیمتال چیست، چگونه کار می‌کند و چطور باید رنج مناسب آن را انتخاب کنید تا موتور شما دچار آسیب نشود، این راهنمای جامع دقیقاً برای شما نوشته شده است.

بیمتال چیست؟

بیمتال یا رله حرارتی اضافه بار (Thermal Overload Relay)، تجهیزی حفاظتی است که برای محافظت از موتورهای الکتریکی در برابر جریان بیش از حد مجاز طراحی شده است.

این تجهیز در کنار کنتاکتور نصب می‌شود و در صورت عبور جریان بیشتر از مقدار تنظیم‌شده، فرمان قطع صادر می‌کند.

چرا موتور به بیمتال نیاز دارد؟

موتورهای الکتریکی هنگام:

• بار مکانیکی بیش از حد
• گیر کردن محور
• نوسانات ولتاژ
• عدم تعادل فاز

جریان بیشتری نسبت به حالت عادی مصرف می‌کنند.

اگر این وضعیت ادامه پیدا کند، سیم‌پیچ موتور داغ شده و در نهایت می‌سوزد.

بیمتال دقیقاً برای جلوگیری از همین اتفاق طراحی شده است.

بیمتال چگونه کار می‌کند؟

در داخل بیمتال دو فلز با ضریب انبساط متفاوت قرار دارد.

مراحل عملکرد:

1. جریان موتور از المنت حرارتی عبور می‌کند.
2. در صورت افزایش جریان، دما بالا می‌رود.
3. تیغه دو فلزی خم می‌شود.
4. کنتاکت فرمان قطع فعال می‌شود.
5. کنتاکتور آزاد شده و موتور خاموش می‌شود.

هرچه جریان بیشتر باشد، زمان قطع کوتاه‌تر خواهد بود.

بیمتال چه تفاوتی با کلید حرارتی دارد؟

کاربران زیادی بین این دو تجهیز دچار تردید می‌شوند.

ویژگی	بیمتال	کلید حرارتی
نیاز به کنتاکتور	دارد	ندارد
حفاظت اضافه بار	دارد	دارد
حفاظت اتصال کوتاه	ندارد	دارد
قطع مستقیم مدار	خیر	بله

اگر از مدار کنتاکتوری استفاده می‌کنید، بیمتال انتخاب استانداردتری است.
در غیر این صورت می‌توانید از کلید حرارتی استفاده کنید.

برای مشاهده مدل‌های موجود، می‌توانید بخش کلید حرارتی صنعتی را بررسی کنید.

چگونه رنج مناسب بیمتال را انتخاب کنیم؟

مهم‌ترین بخش خرید بیمتال، انتخاب صحیح رنج جریان است.

مرحله ۱: بررسی پلاک موتور

روی پلاک موتور عددی با عنوان Full Load Current درج شده است. این عدد مبنای انتخاب است.

مرحله ۲: انتخاب بازه پوشش‌دهنده

مدلی را انتخاب کنید که جریان موتور داخل بازه آن باشد.

جریان موتور	رنج مناسب بیمتال
1 آمپر	1 الی 1.6 آمپر
2 آمپر	1.6 الی 2.5 آمپر
3 آمپر	2.5 الی 4 آمپر
5 آمپر	4 الی 6 آمپر
8 آمپر	7 الی 10 آمپر
11 آمپر	9 الی 13 آمپر
15 آمپر	12 الی 18 آمپر

برای مثال اگر موتور شما 11 آمپر است، انتخاب بیمتال Bimetal رنج 9 الی 13 آمپر پارس اروند گزینه‌ای استاندارد و مطمئن است.

برای موتورهای کوچک‌تر می‌توانید از بیمتال رنج 1 الی 1.6 آمپر پارس اروند استفاده کنید.

در پروژه‌های صنعتی متوسط نیز بیمتال رنج 12 الی 18 آمپر پارس اروند کاربرد گسترده‌ای دارد.

برای بررسی همه مدل‌ها می‌توانید وارد دسته‌بندی بیمتال‌های صنعتی مرادبرقی شوید.

اگر رنج اشتباه انتخاب شود چه می‌شود؟

رنج بالاتر:

• موتور دیر قطع می‌شود
• احتمال سوختن سیم‌پیچ بالا می‌رود

رنج پایین‌تر:

• قطع‌های مکرر
• توقف خط تولید
• کاهش بهره‌وری

آیا بیمتال از اتصال کوتاه محافظت می‌کند؟

خیر.

برای حفاظت کامل باید ترکیب زیر استفاده شود:

• کلید مینیاتوری یا کلید اتوماتیک
• کنتاکتور
• بیمتال

در بسیاری از پروژه‌ها ترکیب حفاظتی مشابه آنچه در مقاله نحوه محاسبه تعداد کلید و پریز در ساختمان‌های مسکونی درباره انتخاب تجهیزات مناسب توضیح داده شده، رعایت می‌شود.

مزایای استفاده از بیمتال

• حفاظت دقیق در برابر اضافه بار
• افزایش عمر موتور
• قیمت اقتصادی
• قابلیت تنظیم دقیق جریان
• امکان ریست دستی یا اتوماتیک

نکات مهم هنگام خرید بیمتال

قبل از خرید حتماً:

• جریان نامی موتور را بررسی کنید
• سازگاری با کنتاکتور را چک کنید
• برند معتبر انتخاب کنید
• بازه تنظیم دقیق را بررسی نمایید

همان‌طور که در مقاله راهنمای جامع خرید پنل ال ای دی نیز اشاره کرده‌ایم، انتخاب صحیح تجهیزات برقی تأثیر مستقیم در طول عمر سیستم دارد.

تنظیم بیمتال بعد از نصب

بعد از نصب، پیچ تنظیم را دقیقاً روی جریان نامی موتور تنظیم کنید.

تنظیم کمتر از مقدار واقعی باعث قطع مکرر و تنظیم بیشتر باعث آسیب موتور خواهد شد.

کاربرد بیمتال در صنایع مختلف

• تابلو برق صنعتی
• پمپ‌های آب
• کمپرسورها
• آسانسورها
• خطوط تولید کارخانه‌ها

در هر جایی که موتور سه‌فاز استفاده می‌شود، بیمتال یک الزام حفاظتی است.

اشتباهات رایج در استفاده از بیمتال

• حذف بیمتال برای کاهش هزینه
• عدم تنظیم جریان پس از نصب
• انتخاب رنج اشتباه
• بی‌توجهی به تریپ‌های مکرر

سوالات متداول (FAQ)

بیمتال چند آمپر بخرم؟

مدلی را انتخاب کنید که جریان موتور داخل بازه آن باشد.

آیا بیمتال قابل تعمیر است؟

در اغلب موارد خیر و باید تعویض شود.

بیمتال بهتر است یا کلید حرارتی؟

اگر از کنتاکتور استفاده می‌کنید، بیمتال اقتصادی‌تر است.

آیا بیمتال برای موتور تک‌فاز مناسب است؟

در موتورهای صنعتی بله؛ در موتورهای کوچک معمولاً محافظ داخلی کافی است.

جمع‌بندی نهایی

بیمتال یکی از مهم‌ترین تجهیزات حفاظتی موتورهای الکتریکی است که با تشخیص اضافه بار، از سوختن موتور جلوگیری می‌کند. انتخاب رنج مناسب، تنظیم دقیق جریان و استفاده در کنار تجهیزات مکمل، تضمین‌کننده عملکرد ایمن سیستم خواهد بود.

اگر به‌دنبال خرید بیمتال با رنج‌های مختلف و کیفیت تضمین‌شده هستید، می‌توانید از میان مدل‌های موجود در مرادبرقی انتخاب کرده و با اطمینان خرید کنید.

انتخاب درست امروز، یعنی جلوگیری از هزینه‌های سنگین فردا.

“ بیمتال چیست و چگونه از موتور در برابر اضافه بار محافظت می‌کند؟ در این راهنمای جامع، نحوه عملکرد، جدول انتخاب رنج مناسب، تفاوت با کلید حرارتی و نکات خرید بیمتال صنعتی را بخوانید.”